
ABD’nin Connecticut eyaletinde yapılan bir bahçe satışında, 35 dolara (yaklaşık 1.766 lira) satın alınan küçük bir porselen kasenin, 15. yüzyıla ait son derece nadir bir Çin eseri olduğu belirlendi. İlk etapta, bu tarihi esere 300 bin ile 500 bin dolar (yaklaşık 15 milyon 141 bin lira ile 25 milyon 235 bin lira) arasında bir değer biçilmişti. Ancak, müzayedede kasenin gerçek değeri, 721 bin 800 dolar (yaklaşık 36 milyon 429 bin lira) olarak belirlendi.
Bu ilginç süreç, 2020 yılında kimliği açıklanmayan bir alıcının New Haven yakınlarında düzenlenen bir bahçe satışında bu kasenin varlığını fark etmesiyle başladı. Kaseyi gören alıcı, heyecanla eserin fotoğraflarını değerlendirilmeleri için Sotheby’s müzayede evine gönderdi.
Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, kasenin Ming hanedanlığı döneminin üçüncü hükümdarı İmparator Yongle zamanında, 1403-1424 yılları arasında üretildiği tespit edildi. 17 Mart 2021 tarihinde New York’ta düzenlenmiş olan Sotheby’s Önemli Çin Sanatı müzayesinde sergilenen bu nadide eser, çekişmeli geçen tekliflerin ardından alıcı komisyonu dahil 721 bin 800 dolara satıldı. Bu rakam, bahçe satışında ödenen miktarın 20 bin katından fazlasına denk geliyor.
Sotheby’s kataloğunda yer alan bilgilere göre, yaklaşık 16 santimetre (6,25 inç) çapında olan bu kasenin biçimi bir nilüfer tomurcuğunu anımsatıyor ve kobalt mavisi çiçek desenleri ile süslenmiş. Kasanın iç kısmında, merkezdeki bir madalyonu çevreleyen çiçek ve yaprak motifleri yer alırken, dış yüzeyinde ise boynuz ve kastanyet gibi dekoratif objelerle dönüşümlü olarak işlenen nilüfer, şakayık, kasımpatı ve nar çiçekleri bulunuyor.
Sotheby’s uzmanları, bu eserin Yongle sarayı zanaatkarlığını yansıttığını vurguladı. İmparatorluk döneminde, resmi fırınlardaki üretim ve dağıtım konusunda sıkı bir denetim uygulanıyordu; bu nedenle büyük boyutlu porselenler ihraç edilirken, bu tür küçük kapların genellikle saray içi kullanım için ayrıldığı ifade edildi.
Bunun yanı sıra, izinsiz kopyalamayı önlemek amacıyla yedek porselenlerin imha edilmesi veya gömülmesi uygulamasının günümüze ulaşan örnek sayısını sınırladığı da aktarıldı. Sotheby’s kayıtlarına göre, bu tasarıma sahip günümüze ulaşan yalnızca altı benzer örnek daha bulunuyor. Bu eserlerin ikisi Taipei’deki Ulusal Saray Müzesi’nde, biri İran Ulusal Müzesi’nde, biri Londra’daki British Museum’da, biri Victoria ve Albert Müzesi’nde, diğeri ise daha önce Hong Kong’daki bir Christie’s müzayedesinde ortaya çıkmış durumda.
