Kocatepe, bir daha uyanmayacak olan Başkomutan’ın vefatıyla derinden sarsıldı. Sivas Kongre Binası’nda, Mustafa Kemal’in ‘Ya istiklal ya ölüm!’ haykırışı bir kez daha yankılandı. Gazi’nin ardından akan Sakarya Nehri, milletin gözyaşlarıyla buluştu. Hasan Tahsin’in ilk kurşunuyla ayağa kalkan İzmir, toprağı, denizi ve rüzgârıyla derin bir sessizliğe büründü. Ankara’nın bozkırlarını kaplayan yas, Meclis’in taş duvarlarını adeta üşüttü.
Zafer Anıtı’nda, elini alnına götüren bronz asker, bir daha geri dönmeyecek kahramanının ardından derin bir bakışla duruyordu. Tüm ülke, o sabah bir araya gelerek susarak konuşmayı, susarak anlaşmayı ve susarak birlik olmayı öğrendi. Kelimeler, yaşanan acının büyüklüğü karşısında yetersiz kalmıştı. Suskunluk, artık yeni ortak alfabemiz haline geldi.
Atatürk’ü kaybetmenin ortak acısının adı; “Suskunluk Alfabesi”… Bu sözler, Sevgili Nüket Aşkın’ın Yazı–İnkılap Rüzgârında Bir Aşk Hikâyesi adlı romanından alıntıdır. Roman, bizi 1928 yılına, savaşlardan çıkmış, yorgun ve yoksul ama yeniden ayağa kalkmaya çalışan bir ülkeye götürüyor. Atatürk’ün kâtibi Tahir ile ressam eşi Zehra’nın hayatlarıyla, bir milletin ‘alınyazısı’nın genç Cumhuriyet’in yeni alfabesiyle şekillendiğine dikkat çekiyor.
Çünkü Atatürk’ün yaptığı tam da buydu; bir milletin alınyazısını değiştirmek. Yokluk, çaresizlik, cehalet ve boyun eğmekle tarif edilen bir kaderi değiştirmek. Yüzyıllardır başkalarının karar verdiği bir millete, kendi geleceğini belirleme hakkını teslim etmek, bir köy öğretmenine ülkenin yarınlarını yetiştirme sorumluluğunu yüklemek.
Belki de bu yüzden Atatürk’ü anarken yalnızca bir devlet adamının ölümünü hatırlamıyoruz. Hiç tanımadığımız bir insanı neden bu kadar özlüyoruz? Bazen cephede, bazen karatahta başında, bazen bir çocuğun yanında… Bazen de bir sofrada; düşünceli, yorgun, belki biraz yalnız. O fotoğrafların içinde yalnızca bir komutan ya da cumhurbaşkanı yok. Çok ağır sorumluluklar taşımış bir insan var.
Kaybettiği arkadaşları, geride bıraktığı yıllar ve uğruna mücadele ettiği bir millet var. Bir ömre sığdırılması neredeyse imkânsız işler var. Ve bütün bunların ötesinde, kendisinden sonra gelecek nesillere duyduğu büyük güven… Ne zaman ülkemiz zor bir dönemden geçse, umutsuzluğa kapıldığımızda, geleceğimiz konusunda kaygılandığımızda hep ona dönüp bakıyoruz. Sanki bize yeniden cesaret verecekmiş gibi.
Aradan 88 yıl geçti. Dünya değişti; savaşların biçimi değişti, tehditler değişti, teknoloji yaşamlarımızı tanınmaz hale getirdi. Ama bir ülkenin bağımsızlığına sahip çıkma ihtiyacı değişmedi. Bilimin yol göstericiliği, eğitimin önemi, kadınların eşit yurttaşlar olarak hayatın her alanında var olmasının değeri ve hukukun, liyakatin, aklın, ortak geleceğimiz için taşıdığı anlam değişmedi. Atatürk’ü gerçekten sevmek, yalnızca fotoğraflarını duvarlara asmak değildir. Onun bağımsızlık fikrine sahip çıkabilmektir. Cumhuriyet’i yalnızca geçmişten kalan büyük bir miras değil, gelecek nesillere karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluk olarak görebilmektir.
