Baltık ülkelerinde yaşanan son gelişmeler, bölgedeki askeri gerginliği artırarak “Savaş NATO sınırlarına mı sıçrıyor?” sorusunu gündeme getirdi. Geçtiğimiz gece, kimliği belirsiz İHA’lar nedeniyle Litvanya, Letonya ve Estonya gibi ülkelerde birçok bölgede sığınak alarmları çaldı. Bu durum, NATO’ya ait savaş uçaklarının acilen havalanmasına neden oldu. Litvanya’nın 300 bin nüfuslu ikinci büyük şehri Kaunas da alarm kapsamına alınırken, Vilnius ve Kaunas havalimanları bir süreliğine kapatıldı.
Litvanya Genelkurmay Başkanı Giedrius Premeneckas, düşürülemeyen İHA’ların elektronik harp nedeniyle rotasından sapmış olabileceğini dile getirirken, aynı gece Ukrayna’ya ait olduğu düşünülen İHA’ların, Rusya’nın Baltık kıyısındaki stratejik limanı Ust-Luga’yı hedef aldığı bildirildi. Leningrad Bölge Valisi Aleksandr Drozdenko, bölgede 150 İHA’nın düşürüldüğünü, limanda yangın çıktığını ve üç işçinin yaralandığını açıkladı.
Bu olayların ardından Finlandiya, olası tehditlere karşı Finlandiya Körfezi’nin doğusunda hava ve deniz trafiğine geçici kısıtlamalar getirerek, bölgede yaşanan gerginliği daha da artırdı. İHA’ların NATO hava sahasını ihlal etmesi ve savaşın sınır ülkelere sıçrama riski, bölgedeki gerilimi tırmandıran unsurlar arasında yer alıyor. Kiev yönetimi, durumu sinyal karıştırma faaliyetleri olarak değerlendirirken, Rusya ise Ukrayna’yı NATO hava sahasını kullanmakla suçluyor.
Bölgedeki bu gelişmeleri, İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Murat Jane ile konuştuk. Dr. Jane, Baltık’ta yaşananların ciddi bir güvenlik uyarısı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Yaz aylarında da benzer gerilimlerin yaşandığını hatırlatan Jane, bu olayların doğrudan bir NATO-Rusya savaşını tetikleyecek gelişmeler olarak görülmesinin iddialı olacağını ifade etti.
Dr. Jane, bölgedeki en büyük riskin yanlış hesaplamalar olduğunu belirtti. “Asıl tehlike, kimliği ve amacı tam olarak belli olmayan hava araçlarının, krizin tırmandığı bölgede yanlış hesaplamalara yol açmasıdır. En ufak bir gerginlik, krizi daha da artırabilir” dedi. Askeri kapasite kadar tehdidin doğru tanımlanması ve siyasi tepkinin ölçüsünün belirlenmesinin önemine de dikkat çekti.
Yaşanan ihlallerin bir ‘gri bölge stratejisi’ olarak değerlendirilebileceğini söyleyen Dr. Jane, Rusya’nın bu tür faaliyetlerle karşı tarafı baskı altında tutmayı ve tepki süresini ölçmeyi amaçladığını belirtti. Ancak, İHA’ların Rusya veya Belarus yönünden gelmesinin bu ülkeler tarafından gönderildiğini kanıtlamadığını da vurguladı. Litvanyalı yetkililerin, araçların aidiyetinin kesinleşmediğini açıklaması ve Ukrayna saldırılarında kullanılan bazı İHA’ların elektronik savaş nedeniyle sapmış olabileceği konusunda dikkatli olunması gerektiğini ifade etti.
Son olarak, NATO’nun angajman kuralları nedeniyle ateş açma yetkisinin sınırlı olduğunu belirten Dr. Jane, Kaunas üzerinde sivillerin güvenliği nedeniyle ateş açılmadığını hatırlattı. “Angajman kurallarının ayrıntıları tam olarak kamuya açık değil, bu nedenle sahadaki başarısızlığı doğrudan kurallara bağlamak doğru olmaz. Bir İHA’nın düşürülmemesi önemli bir eksikliktir ama bu durum, NATO’nun tüm caydırıcılığının çöktüğü anlamına gelmez” değerlendirmesinde bulundu.
Ukrayna’nın, Rusya’nın petrol ve tahıl ihracatında kilit rol oynayan Ust-Luga limanını hedef almasını ve Finlandiya‘nın aldığı tedbirleri de yorumlayan Dr. Jane, savaşın ağırlık merkezinin Baltık’a taşındığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtti.
