Emekli maaşlarının alım gücünü korumak amacıyla yeni bir hesaplama yöntemi önerildi. Şeker-İş Sendikasının hakemli İş ve Hayat Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmada, emekli maaşlarının asgari ücrete oranlanarak hesaplanması gerektiği vurgulandı. Çalışma, “Fiyat Artışına Bağlı Ekonomik İstikrarsızlığın İşçi Emekli Aylıklarına Etkisi ve İşçi Emekli Aylıklarını Korumaya Yönelik Bir Hesaplama Önerisi” başlığıyla dikkat çekti.
Mevcut sistemde emekli maaşları, 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemler için farklı parametrelerle hesaplanıyor. 2000-2008 yılları arasında, emekli maaşları hesaplanırken tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) artışlarının tamamı dikkate alınıyor. Ancak, 2008 sonrası için yalnızca GSYH artışının %30’u göz önünde bulunduruluyor. Bu durum, emekli maaşlarının zamanla giderek düşmesine yol açıyor.
Özellikle en düşük emekli maaşlarında da benzer bir gerileme gözlemleniyor. 2000 öncesinde bu maaşların en düşük göstergesi %70 iken, 2000-2008 döneminde asgari ücretin %35’ine, 2008 sonrası ise “ortalama aylık kazancın” %35’ine çekildiği belirtiliyor. Güncelleme katsayısının düşük kalması ve maaşların sadece 6 ayda bir enflasyon oranında artırılması, emekli aylıklarının değer kaybetmesine neden oluyor.
Önerilen modelde, emekli maaşlarının bağlandığı tarihteki asgari ücrete oranlanarak ödenmesi ve her yıl Ocak ayında yeni asgari ücrete göre güncellenmesi öngörülüyor. Temmuz dönemlerinde, asgari ücrete zam yapılırsa maaşlar aynı oranda artırılacak; zam yapılmazsa 6 aylık TÜFE oranında artış sağlanacak. 2000 öncesi emekli olanların maaşları Aralık 1999’daki asgari ücret oranına, 2000 sonrası emekli olanların ise emekli oldukları dönemdeki asgari ücret oranına göre yeniden düzenlenecek.
Habertürk’ten Ahmet Kıvanç‘ın aktardığına göre, çalışmada önerilen modelin somut etkileri de ele alındı. 2000-2024 yılları arasında prime esas kazancı 3 asgari ücret düzeyinde olan ve 1 Şubat 2025’te emekli olmayı planlayan bir kişinin mevcut sistemde Temmuz 2026 itibarıyla alacağı maaş 43 bin 954 TL olarak hesaplanıyor. Ancak asgari ücret endeksli model uygulandığında, bu kişinin maaşı ilk etapta 3 aylık brüt asgari ücretin %174,50’si oranında bağlanıyor. Ocak 2026’daki 33 bin 30 TL’lik asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamayla bu tutar 57 bin 637 TL’ye yükselebiliyor.
Çalışmada, emeklilerin enflasyondan en fazla etkilenen kesim olduğu ve aylıkların günümüz ekonomik koşullarına uyarlanmasının sosyal güvenlik sisteminin güvenirliği açısından önemli bir gereklilik olduğu vurgulandı. Emekli maaşlarının asgari ücretle ilişkilendirilmesi, emeklilerin yaşam standartlarını iyileştirebilir ve ekonomik belirsizliklerden korunmalarına yardımcı olabilir.
